Nellie Bly – 72 Günde Dünyayı Turlayan Kadın

Jules Verne bu güzel genç kadının dünya turunu tek başına ve seksen günden kısa bir zamanda tamamlayacağına inanmıyordu. Ama Nellie gezegeni yetmiş iki günde kucakladı ve bu arada gördüğü, yaşadığı şeyleri köşe yazılarında kaleme aldı. Bu genç gazetecinin ilk meydan okuyuşu değildi, sonuncusu da olmadı.

Nellie Bly (1864-1922) ya da gerçek adıyla Elizabeth Jane Cochran. Gazetecilik tarihinin efsane isimlerinden birini tanıyalım biraz daha yakından bu yazıda….

1885’te Pittsburgh Dispatch gazetesindeki bir köşe yazarının, kadınların evlilik ve annelikten başka bir şeyden anlamayacağını yazdığı ‘Kadınlar Neye Yarar?’ makalesine gelen bir mektup gazetecilik tarihinde çeşitli ilklere yol açtı. ‘Yetim Bir Kız’ imzasıyla gelen ve yazarı kadınlara karşı bu görüşünden dolayı topa tutan bu mektubu henüz 20 yaşındaki Elizabeth yazmıştı. O yazar tarihe gömülüp kaldı tabi ki, Elizabeth ise mektubuyla gazetenin editörünün dikkatini çekti ve gazetenin ilk kadın muhabiri olarak işe alındı.

İşe başladıktan sonra editörünün de önerisiyle Nellie Bly ismini kullanmaya başladı. Bundan sonra bu isimle tanınacak, bilinecekti.

Her ne kadar editörü daha “kadınca” konuları yazması için Nellie’yi işe almış olsa da yazdığı makaleler özellikle yoksul emekçi kadınların yaşamlarını aktarıyordu. Okuyucuların okumaktan zevk aldığı bu makaleler, zamanla fabrika patronlarını rahatsız etmeye başladı ve gazete yönetimini verdikleri reklamları çekmekle tehdit ettiler. Bunun üzerine bahçe düzenlemesi haberi için görevlendirilen Nellie Bly, New York’ta şansını denemek üzere gazetedeki görevinden istifa etti.

Altı aylık iş arama sürecinin sonunda Joseph Pulitzer’in sahibi olduğu New York World gazetesinden teklif alır. Burada ilk haberi 1887 yılında yayımlanır. Bly’in yeni gazetesindeki ilk işi, bugünkü Roosevelt Adası’nda bulunan Bellevue akıl hastanesinde yatan hastaların gördüğü kötü muameleyi detaylandıran bir editoryal haber hazırlamak olur. Akıl hastanesinin koşullarını olduğu gibi gözler önüne serebilmek adına akıl hastası gibi davranarak kendini kabul ettirir ve içeride on gün geçirir. Büyük yankı yaratan bu haberin ardından hastane kısa sürede inceleme altına alınır ve sağlık alanında gereken düzenlemelerin hayata geçişi hız kazanır. Nellie’nin Bellevue haber dizisi aynı yıl Ian L. Murro tarafından “Bir Tımarhanede On Gün” (Ten Days in a Mad-House) adı altında kitap olarak basılacaktır.

Bly sonraki yıllarda benzer araştırmacı gazetecilik görevini sürdürdü ve New York hapishanelerinde mahkumlar ile fabrika işçilerinin içinde bulunduğu olumsuz şartları, eyalet yasama meclisindeki yolsuzlukları ve açığa çıkardı.

Bly araştırmacı gazetecilik alanında, bu yeni ve anlamlı yöntemle (stunt reporting) anılacaktı devamında. Bu sansasyonel dilin tutması medyada da bir değişime neden oldu ve hatta ilk çizgi roman kahramanı Yellow Kid’in (Sarı Çocuk) doğmasına neden oldu. Toplumdaki sıkıntılı her konunun üzerine gitmek gibi bir derdi olan Nellie’nin haber dili ile Yellow Kid’in sarı şortuyla başlayan süreç, gazetecilikte şimdi çokça eleştirilen ‘Sarı Gazetecilik’ kavramını ortaya çıkartan tartışmaların da başlangıcı oldu.

News_Nellie_Bly

Ama bu yazının konusu onun gazetecilik yaşamındaki takdir edilecek başarılarından öte, 1889’da, Jules Verne’nin ünlü eseri “Seksen Günde Devri Âlem”in başkahramanı Phileas Fogg’un rekorunu kırmak üzere dünya çevresini dolaşmak üzere yola çıkan ilk seyyah olmasıdır.

O sıralar New York World için çalışan Nellie 25 yaşında, 24.899 millik (40.071 km) dünya seyahatine 14 Kasım 1889 tarihinde New York’tan başlamıştır. Yanında sadece ufak bir valizi vardır. Bly bu turunu 72 gün 6 saat 11 dakikada  tamamlamıştır.  New York’dan gemiyle yola çıkan Bly, dünya turu esnasında at ve eşek sırtında, çekçekle, kayıkla ve başka araçlarla yolculuklar yapmıştır. (Bly’in rekoru bir kaç ay sonra 1890 yılında, 67 günde turu tamamlayan George Francis Train tarafından kırılmıştır)

Dünya turu yapan ilk kadın gezgin olan Nellie, seyahatinin bitiminde  “72 Günde Dünya Turu” adlı  kitabını yayınlamış ve detaylı olarak seyahatlerinden bahsetmiştir.

30’lu yaşlarının başında evlenerek gazetecilikten ayrılan, fakat kocasının ölümünün ardından 1920 yılında yeniden gazeteye dönen, Bly 1922’de hayatını kaybetmiştir.

Derleyen: Sibel Çağlar

Kaynaklar:

http://www.biography.com/people/nellie-bly-9216680#sailing-around-the-world

tr.wikipedia.org/wiki/Nellie_Bly

www. bilimvegelecek.com.tr/

https://ekmekvegul.net/bellek/gunun-portresi-nellie-bly

YolveMacera

Paylaşmak Güzeldir

Bunlara da Göz Atın!

Hayatın Anlamını Yürüyerek Bulan Bir Adam: Meredith Eberhart

“Her geçen yıl sahip olduklarım azaldı ve her geçen yıl daha mutlu bir adam oldum.” …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir