Farklı Kültürler ve Halk Banyoları

Sıcak banyolar, saunalar, buhar odaları, kaplıcalar…Isı yoluyla vücuttaki toksinleri atma fikri on binlerce yıl öncesine, taş devrine kadar uzanır. 

Dünyanın ilk halk banyolarından biri M.Ö. 2500 yıllarında bugünkü Pakistan sınırları içindeki Indus Vadisi’nde inşa edilmişti. 1900’lerin başlarında yapılan kazılarda ortaya çıkan banyonun yapımında fırınlanmış tuğlalar kullanılmıştı. Antropologlar bu banyoların tapınak olarak kullanıldığına inanıyor. Temizlik, kirlerden arınma dini inançlarla bağlantılı görülüyordu.

MÖ 300 yıllarında halk banyoları Romalılarda yaygınlık kazandı. Zenginin de yoksulun da banyoya gitmesi toplumsal yaşamın bir parçası haline geldi. Çoğu insan için ağır bedensel çalışmanın ardından, temizlenilecek tek yer bu halk banyolarıydı. İnsanlar burayı toplanma ve görüşme alanı olarak da kullanırdı.

Halk banyoları daha sonra dünyaya yayıldı ve her ülkenin kendi kültürü ve gelenekleri doğrultusunda şekil aldı.

Türk hamamı

Türk hamamlarının kökeni Roma ve Bizans banyolarına dayanıyor. Bedensel temizlik ile ruhsal temizlik ilişkilendiriliyordu. 600’lü yıllarda giderek yayılan hamamlar ayrıca doğum, düğün gibi önemli olayların kutlandığı yerler haline gelmişti.

Rus banyası

900’lü yıllarda Rusya’da banya, banyo toplumsal yaşam içinde merkezi önem kazanmıştı. Slav mitolojisinde Bannik adlı banya ruhu bile vardır. Onun banyolarda saklandığı ve saygısızlık edenlere sıcak su ve taş attığına inanılır.

Rusya’da tarih boyunca ağır bedensel işler yapan köylülerin birincil temizlenme aracı ortak banyalar iken, zenginler kendi özel banyolarının keyfini çıkarmıştır. Pazar günleri banyo ziyareti bugün de devam eden bir gelenektir.

Japon onseni

Volkanik aktivite bakımından canlı olması nedeniyle kaplıca sayısı fazla olan Japonya’da onsen adı verilen kaplıcalar vardır. Bu kaplıcaların banyo, sağlık, ruhun temizlenmesi ve yenilenme amaçlı kullanılması Budizmin yayıldığı 500’lü yıllara kadar gider. Onsenler doğal oluşumlar olduğu için bazılarının kullanımı binlerce yıl öncesine dayanır.

Kore jimjilbangı

Kore banyoları jimjilbangda da kadın-erkek ayrımı ve çıplaklık kuralı geçerlidir. Güney Kore’de bu banyolara ailece gidilir. Bunların kökeni de ülkedeki kaplıcalara dayanır ve bazıları bin yıldan uzun süredir kullanımdadır.

Kore banyolarının özgünlüklerinden biri de saunalarda, buhar odalarında ve sıcak banyolarda kullanılan yeşim taşı ve çömlek gibi materyallerdir. Türk hamamları gibi burada da kese vardır. Fakat kan dolaşımını artırırken aynı zamanda deriyi nemlendirmek için su ile birlikte süt de kullanılır.

Kızılderili terleme çadırı

Amerika’ya yerleşen Avrupalıların Kızılderililerdeki ter çadırlarından bahsi 1600’lere kadar gider. Çadırın ortasında ateşte ısıtılmış taşlar bulunur. Taşlara su dökerek buharlaşmayı sağlayan kişi aynı zamanda çadırdakilerin dua ve şarkılarını yönetir. Bu sırada ruhlara hediye olarak tütün sunulur.

Diğer banyolardan farklı olarak terleme çadırlarındaki ritüeller birkaç saat sürer, hem bedeni hem de ruhu son sınırına kadar zorlamak esas alınır.

Fin saunası

Finlandiya, kelimenin tam anlamıyla saunalarla dolu. Ülkede toplam iki milyon sauna bulunduğu, yani her iki-üç kişiye bir sauna düştüğü tahmin ediliyor. Fin kökenli olan sauna kelimesi de sıcak buharlı banyo anlamına geliyor. Buradaki buhar da ısıtılmış taşların üzerine su dökerek üretiliyor.

Finlandiya’da saunanın ne kadar eskilere dayandığı bilinmiyor. Ancak bu gelenekte soğuk iklimin önemli bir etken olduğu belirtiliyor. Finlandiya’da sıcak buharlı ortamdan çıkıp kara gömülerek kan dolaşımını canlandırmak banyo geleneğinin bir parçası olarak görülüyor.

YolveMacera

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu