KESFET

Moena: İtalya’da Türk Hayranı Bir Köy

Moena, kuzey İtalya bölgesinde, İtalya-Avusturya sınırında yer alan küçük bir köydür. Büyüleyici Dolomitler’in kalbinde yer alan ve Catinaccio, Sassolungo, Monzoni ve Latemar gibi dağlarla çevrili olan köy, Fassa Vadisi’ndeki en büyük yerleşim birimidir. BU köy aynı zamanda son teknoloji telesiyejleri ve özenle hazırlanmış kayak pistlerini içeren bir kayak alanı olan “Tre Valli” bölgesinin neredeyse kalbinde yer almaktadır.

Moena’nın doğal zenginliklerinin yanı sıra kültürel açıdan da sunabileceği çok şey var. Ancak tüm bunların ötesinde bu köy ile ilgili bilmeniz gereken önemli bir bilgi daha mevcut. O da bu köyde yaşayan insanların Türk olmamasına ve hatta Türkiye’yi hiç görmemesine rağmen yaklaşık 300 yıldır Türklere sempati duyuyor olması.

Aslında Moena 1683 yılından beri El Turco olarak adlandırdığı kişiyi atası bellemektedir. Ve bu köy halen Türk geleneklerini yaşatmaya çalışmakta. Kültürel açıdan en zengin ve en uzun ömürlü imparatorluklardan biri olan Osmanlı İmparatorluğu’nun izleri dünyanın farklı yerlerinde halen görülmektedir. Anadolu, Kuzey Afrika ve Ortadoğu’dan Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyaya yayılan imparatorluğun kültür ve yaşam tarzı, fethettiği ve yönettiği toprakları da etkilemiştir.

Bu nedenle Balkanlar’da veya Afrika’nın unutulmuş bölgelerinde Osmanlı cami, han veya medreselerini görmek şaşırtıcı değil. Ancak Türk şenlikleri düzenleyen, camlarına Türk bayrakları asan bir İtalyan kasabası olan Moena Köyü bir istisnadır. Moena adlı İtalyan dağ kasabasında yaşayanlar daha önce hiç görmemiş olsa da her Ağustos ayında düzenlediği festivalle Türk folklorunu yaşatmaya devam ediyor.

Moena Köyünün Hikayesi

Bu inanılmaz ve şaşırtıcı hikaye, evinden uzakta yabancı bir ülkede yalnız kalan yaralı bir Osmanlı yeniçerisiyle başladı. Hikâyeye göre Hasan adında bir Osmanlı yeniçeri, Rusça, İtalyanca ve Almanca bilgisi sayesinde Osmanlı ordusunda istihbarat subayı olarak görevlendirilmişti. Orhan Yeniaras’ın “El Turco” adlı kitabına göre Hasan, istihbarat toplamak için genellikle bir Hıristiyan rahip kılığında Venedik, Viyana, Berlin ve Roma’yı birçok kez ziyaret etti.

Sadrazam Kara Mustafa Paşa’nın 1683’te İkinci Viyana Kuşatması için yola çıkmadan önce kaybolan 12 Osmanlı ajanı hakkında bilgi toplamasını istemesi, Hasan’ın hayatı ve kariyerini tamamen değiştirdi. Sadrazam Avusturyalılara saldırıyı geciktirdiği için Osmanlılar savaşı kazanma şansını kaybetmeye başlamıştı. Hasan, sadrazamın karla karşı karşıya geldi ve verdiği taarruz ve kuşatmanın zamanlaması konusundaki kararlarını eleştirdi.

Ancak Hasan’ın cesur çıkışının bir bedeli vardı; Osmanlı ordusunda bir paşanın kararlarını sorgulamak bir yeniçeri için uygun olmadığı için sadrazam infazcılara başını kesmelerini emretti. Bir biçimde kaçmayı başaran Hasan, güvenli bir yere ulaşmak için yaklaşık 200 kilometre yol kat etti: Ulaştığı yer ise tahmin ettiğiniz gibi Moena oldu.

Moena halkı yaralı ve yalnız Osmanlı yeniçerisine onun niyetini sorgulamadan yardım eli uzattı. Hasan’ın iyileştiği güne kadar evlerinin kapıları açık tuttu. Kasaba halkının ‘El Turco’ adını verdiği Hasan onlardan biri oldu ve hatta yerel bir İtalyan kadınla evlendi.

Bir gün, kasabasının başı, onlardan yüksek vergiler talep eden Augsburg Dükalığı ile derde girdi. Özgürlüğüne düşkün bir Türk olan Hasan, daha fazla para talebine karşı çıkarak yerel halkı isyana teşvik etti. Bu, Moena halkını Almanlarla savaşmaya ve yenmeye yöneltti ve Hasan, kasabanın kahramanı ilan edildi. Moena’ya barış, huzur ve bolluk götüren El Turco ömrünün sonuna kadar bu şirin köyde yaşadı. O günden bugüne Moena köyü La Turchia ya da Rione Turchia olarak da anılmaya başladı.

Kendini ve Türk adetlerini bu yörenin insanlarına öyle sevdirdi ki ölümünden sonra bile bu Türk gelenekleri yaşatılıyor.

Hasan öldükten sonra çocukları ve torunları bu küçük İtalyan kasabasında hatırasını yaşattı. Nesilden nesile aktarılan hikayesi Moena Türk Bayramı’nda da kutlanmaya devam ediyor. Festival, her yıl Ağustos ayının ilk haftasında gerçekleşiyor. Yöre halkı yeniçeri kıyafetleri içinde, Türk bayrağı asarak Hasan’ı anımsıyor.

Moena sakinleri 300 yılı aşkın bir süredir Türkler gibi yaşıyor. Anadolu insanı için uzun süredir kayıp olan Osmanlı geleneklerini yaşatmaya çalışıyor. Ne diyelim, orada bizi bekleyen bir köy var İtalya’da. Yolu düşenlerin gidip, görmesi dileğiyle…



Kaynaklar ve ileri okumalar: 

YolveMacera

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu