Rumeli ve Balkan türküleri, geçmişte yaşanan savaşların, ayrılıkların ve kayıpların izlerini taşır. Her türkü, yaşandığı dönemin acılarını ve toplumsal hafızasını günümüze ulaştıran sözlü bir tarih belgesi gibidir. “Estergon Kal’ası, su başı durak” sözleriyle başlayan Estergon Kalesi Türküsü de bunlardan biridir.
Türkünün tam olarak ne zaman ve hangi olayın ardından ortaya çıktığı bilinmese de sözleri, Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki en önemli kalelerinden birine duyulan özlemi yansıtır.
Estergon, Macaristan’ın kuzeyinde, Tuna Nehri kıyısında yer alır. Macarların Esztergom adını verdiği şehir, Budapeşte’ye yaklaşık 50 kilometre uzaklıktadır. Bu nedenle başkentten günübirlik bir geziyle ulaşmak oldukça kolaydır.
Şehre yaklaştığınızda ilk olarak Tuna’nın üzerindeki tepede yükselen görkemli bazilika dikkatinizi çeker. Estergon Bazilikası, yalnızca şehrin değil, Macaristan’ın da en önemli dinî yapılarından biridir. Bu etkileyici yapı, geçmişte Estergon Kalesi’nin bulunduğu Kale Tepesi üzerinde yükselir.
Estergon Kalesi Neden Önemlidir?
Estergon, 10. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar Macar Krallığı’nın başkentliğini yaptı. Macar hükümdarları burada saraylar, kiliseler ve savunma yapıları inşa etti. Şehir zamanla ülkenin hem yönetim hem de din merkezi hâline geldi. Çok sayıdaki tarihî yapısı nedeniyle Estergon bugün “Macaristan’ın Roma’sı” olarak da anılır.
Tuna Nehri’nin karşı kıyısında ise Slovakya’ya bağlı Štúrovo bulunur. İki şehri Mária Valéria Köprüsü birbirine bağlar. Köprüyü yürüyerek geçtiğinizde yalnızca birkaç dakika içinde Macaristan’dan Slovakya’ya ulaşabilirsiniz. Tuna’nın iki yakasına yayılan bu manzara, Estergon gezisinin en güzel bölümlerinden biridir.
Estergon Kalesi’nin Osmanlılar Tarafından Fethi
Estergon’un Tuna üzerindeki konumu, şehri tarih boyunca önemli bir askerî merkez hâline getirdi. Nehir, askerlerin, erzakın ve ticari malların taşınmasını kolaylaştırıyordu. Estergon Kalesi de bu ulaşım yolunu denetliyor ve Budin’i kuzeyden koruyordu.
Macar Kralı János Szapolyai’nin 1540 yılında ölmesinin ardından Osmanlılar ile Habsburglar arasındaki Macaristan mücadelesi daha da şiddetlendi. Kanuni Sultan Süleyman, bölgedeki Osmanlı hâkimiyetini güçlendirmek amacıyla 1543 yılında yeni bir sefere çıktı.
Osmanlı ordusu temmuz ayının sonlarında Estergon Kalesi’ni kuşattı. Yaklaşık iki hafta süren çatışmaların ardından kale 10 Ağustos 1543’te teslim oldu. Osmanlı yönetimi Estergon’u bir sancak merkezi hâline getirerek Budin Beylerbeyliği’ne bağladı.
Estergon bundan sonra Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki en önemli sınır kalelerinden biri oldu. Ancak 1595 yılında yeniden büyük bir kuşatmanın merkezinde kaldı. Sayıca az olan Osmanlı askerleri dışarıdan yardım alamamalarına rağmen kaleyi haftalarca savundu. Kale muhafızı Kara Ali Bey çatışmalar sırasında hayatını kaybedince savunmanın yönetimini Sokolluzade Lala Mehmed Paşa üstlendi.
Yoğun top atışları, açlık ve susuzluk zamanla direnişi zorlaştırdı. Osmanlı askerleri yaklaşık iki aylık savunmanın ardından kaleyi anlaşmalı olarak teslim etti. Estergon’un kaybı, Osmanlı sınır hattında büyük bir üzüntü yarattı.
Ancak kalenin Osmanlılarla olan hikâyesi burada sona ermedi. Osmanlı ordusu Estergon’u 1605 yılında yeniden ele geçirdi ve 1683 yılına kadar elinde tuttu. Böylece kale, iki ayrı dönemde toplamda yaklaşık 130 yıl Osmanlı yönetiminde kaldı.
Estergon Kalesi Türküsü’nün doğrudan 1595 yılındaki kuşatma üzerine yazıldığını gösteren kesin bir kayıt bulunmuyor. Yine de türkü, kalenin kaybı çevresinde oluşan ayrılık ve özlem duygusunu yüzyıllar boyunca yaşattı.
Günümüzde Estergon Kalesi
Bugün Estergon Kalesi’nden günümüze ulaşan bölümler, Macaristan’ın Orta Çağ geçmişini yansıtan bir müze alanı içinde yer alır. Kale Tepesi’ndeki eski kraliyet sarayının kalıntıları, tarihî salonlar ve savunma yapıları ziyaretçilere açıktır.
Osmanlı dönemine ait yapıların büyük bölümü günümüze ulaşmamıştır. Buna rağmen tepenin üzerinden Tuna’ya baktığınızda, Estergon’un neden yüzyıllar boyunca büyük orduların hedefi olduğunu kolayca anlayabilirsiniz. Nehri, çevredeki tepeleri ve Slovakya kıyılarını aynı anda gören bu konum, kaleye büyük bir stratejik üstünlük sağlamıştır.
Yaklaşık 28 bin kişinin yaşadığı Estergon’da, kalenin ardından görülecek pek çok yer bulunur. Şehrin en görkemli yapısı olan Estergon Bazilikası’nı gezebilir, Azize Anna Kilisesi ile Aziz Petrus ve Aziz Pavlus Kilisesi’ni ziyaret edebilirsiniz.
Şehrin merkezindeki Széchenyi Meydanı, tarihî binaları ve kafeleriyle kısa bir mola vermek için güzel bir duraktır. Küçük Tuna kıyısındaki Kis-Duna Sétány ile Erzsébet Parkı ise nehir manzarası eşliğinde sakin bir yürüyüş yapma imkânı sunar.
Estergon gezisinin en keyifli bölümlerinden biri de Mária Valéria Köprüsü’nü yürüyerek geçmektir. Tuna’nın iki yakasını birbirine bağlayan köprüden birkaç dakika içinde Slovakya’nın Štúrovo kentine ulaşabilirsiniz. Köprünün karşı tarafından Estergon Bazilikası’nı ve Kale Tepesi’ni izlemek, şehrin en etkileyici manzaralarından birini sunar.
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Estergon Kalesi; Bağlantı: https://tr.wikipedia.org
- Esztergom – the Basilica, the Castle and the City – Hungary . Yayınlanma tarihi: 25 Mart 2018; Bağlantı: Esztergom – the Basilica, the Castle and the City – Hungary /
Size Bir Mesajımız Var
YolveMacera ekibi olarak yaklaşık 25 yıldır yollardayız. Gezmenin, kişinin hoşgörüsünü, yaratıcı yanını ve duyarlılığını artıran bir okul olduğunu ve bu okulun yaşı olmadığını; paylaşmanın da gezmek gibi bir tutku olduğunu biliyoruz. Bu nedenle hem etkinlikler düzenliyor, tutkumuzu paylaşmayı amaçlıyor hem de sizlere kaliteli içerikler üretmeye çalışıyoruz. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca siz de bizimle yeni maceralara, mecralara, dostluklara ve paylaşımlara merhaba demek isterseniz topluluğumuza dahil olabilirsiniz.
YolveMacera
