Ayı saldırıları tehlikeli, hatta bazen ölümcül olabilir. Neyse ki bir ayının saldırısına uğrama ihtimali oldukça düşüktür. Yine de ayıların yaşadığı bir bölgede bulunuyorsanız, bir ayı görünce ne yapmanız ve ne yapmamanız gerektiğini bilmek önemlidir.
Ayılar genellikle insanlara saldırmak istemez. Çoğu durumda biz insanlar ayılar için, onların bizim için oluşturduğundan çok daha büyük bir tehdidiz. İnsanlar ayıları çok daha sık öldürür; birçok ayı da insanlardan uzak durmanın daha güvenli olduğunu öğrenmiş gibidir.
Ayılar saldırdığında bunun nedeni çoğunlukla açlık, yavrularını koruma içgüdüsü, yiyecek savunması ya da aniden ürkmeleridir. Yine de bu doğal çekingenliğe rağmen, dünyanın birçok bölgesinde ayı saldırıları yaşanmaktadır.
Sorun şu ki, barışçıl niyetlerimizi ayılara anlatamayız. Bu yüzden en güvenli yaklaşım, ayıların yaşadığı bölgelerde dikkatli olmak ve onlardan mümkün olduğunca uzak durmaktır. Yine de doğada her karşılaşmayı önlemek mümkün değildir.
Ayı Görünce Ne Yapmalı?
Ayılar genellikle insanlardan uzak durmayı tercih eder. Ancak yavrularını korurken, yiyeceklerini savunurken, yakın mesafede şaşırtıldıklarında ya da insan yiyeceklerine alıştıklarında saldırgan davranabilirler. Ayıların yaşadığı bölgelerde temel hedefiniz şudur: Ayıyı şaşırtmayın, yiyecek kokusuyla kendinize çekmeyin ve kendisini köşeye sıkışmış hissettirmeyin.
Sakin kalın. Koşmayın. Koşmak ayının kovalama içgüdüsünü tetikler ve bir ayıdan hızlı koşamazsınız. Bunun yerine dik durun, grubunuzu bir arada tutun ve ayının sizi insan olarak tanıyabilmesi için sakin, kararlı bir ses tonuyla konuşun. Bağırmaktan, ani hareketlerden ve tehditkâr davranışlardan kaçının.
Ayıya uzaklaşabileceği bir alan bırakın. Yolunu kesmeyin, onu sıkıştırmayın ve fotoğraf çekmek için yaklaşmayın. Ayı sizi fark etmediyse sessizce geri çekilin ve bölgeden uzaklaşın. Sizi fark ettiyse sakin konuşmaya devam ederek yavaşça geri çekilin.
Bir ayı size doğru gelmeye başlarsa sabit durun ve sakinliğinizi koruyun. Yaklaşık 20 metre kadar mesafeyi koruyarak size olan ilgisinin azalıp azalmadığını gözlemleyin. Bu durumda bile ani hareketlerden kaçının; sabit durarak kendinizi tehdit oluşturmadığınızı gösterirsiniz. Çoğu ayı, sadece meraktan dolayı yaklaşır ve bu merak giderildiğinde uzaklaşır.
Çocukları yakınınızda ve görüş alanınızda tutun. Küçük çocukları, mümkünse kucağınıza alın. Bir aracın içindeyseniz dışarı çıkmayın, camları kapalı tutun ve ayının rahatça uzaklaşmasına ya da yolu geçmesine izin verin.
Ayıyla Karşılaşmayı Nasıl Önlersiniz?
Ayıların yaşadığı bölgelerde yürürken ses çıkarın. Özellikle dere kenarlarında, sık çalılık alanlarda, görüşün kısıtlı olduğu virajlarda ve rüzgârlı havalarda ayılar sizi duymayabilir. Yüksek sesle konuşun, alkışlayın, şarkı söyleyin ya da ara sıra seslenin.
Mümkünse grup hâlinde yürüyün ve patikalardan ayrılmayın. Ayıların daha aktif olabileceği gün doğumu, gün batımı ve gece saatlerinde yürüyüş yapmaktan kaçının. Köpeklerle ayı bölgesinde yürümek risklidir. Köpekler ayıları kışkırtabilir ve tasmasız bir köpek, peşine taktığı ayıyı sahibinin yanına getirebilir.
Ayıların insanlara yaklaşmasının en büyük nedenlerinden biri yiyecek kokusudur. Yiyecek kokularını üzerinizden, kıyafetlerinizden, kamp alanınızdan ve aracınızdan mümkün olduğunca uzak tutun. Yemek pişirdiğiniz kıyafetlerle uyumayın. Çadırınızda yiyecek, atıştırmalık, çikolata, diş macunu, kokulu kişisel bakım ürünleri ya da çöp bulundurmayın.
Evcil hayvan mamalarını da kendi yiyeceğiniz kadar dikkatli koruyun. Ayıların koku alma duyusu çok güçlüdür. İnsanları yiyecekle ilişkilendirmeyi öğrenen ayılar çok daha tehlikeli hâle gelir.
Tüm ayılara karşı mesafeli ve dikkatli olmak gerekir, ancak bazı durumlar özellikle tehlikelidir. Yavrularını koruyan dişi ayılara, bir leşi ya da avını savunan ayılara ve insan yiyeceklerine alışmış ayılara karşı ekstra dikkatli olun.
Yavrularının tehlikede olduğunu düşünen bir anne ayı saldırabilir. Bir leşin ya da taze avın başındaki ayı, yiyeceğini saldırgan şekilde savunabilir. İnsan yiyeceğine alışmış bir ayı ise kamp alanlarına, araçlara ya da insanların yakınına gelmekten çekinmeyecektir. Ölü hayvanlardan, taze avlardan ve beslenmekte olan ayılardan uzak durun.
Ayılarla İlgili Bilmeniz Gerekenler
Ayıdan kaçmak için ağaca tırmanmayın. Su, yokuş ya da zorlu arazi sizi korur diye düşünmeyin. Ayılar hem yokuş yukarı hem de yokuş aşağı çok hızlı koşar. Ayrıca, birçok ayı iyi yüzer. Fiziksel gücünüze güvenmeyin. Ayılar son derece güçlüdür.
Ayı saldırılarında ölü taklidi yalnızca bazı durumlarda işe yarar. Özellikle kahverengi ayı, savunma amacıyla saldırıyorsa, yani yavrularını, yiyeceğini ya da kişisel alanını koruduğunu düşünüyorsa, ölü taklidi saldırının daha kısa sürmesini sağlar. Bu durumda amacınız, ayıya artık tehdit oluşturmadığınızı göstermektir.
Ancak hemen yere kapanmayın. Ayı yalnızca üzerinize koşuyorsa bu bir blöf saldırısı olabilir. Böyle bir anda yere yatmak doğru değildir. Ölü taklidini, ayı sizi gerçekten yere düşürdüğünde ya da sizinle fiziksel temas kurduğunda yapın. Çünkü ayılar zeki ve dikkatli hayvanlardır; henüz size dokunmamışken birden yere yatarsanız, ayı davranışınızın doğal olmadığını fark eder.
Ölü taklidi yaparken yüzüstü yere yatın. Ellerinizle boynunuzu ve başınızın arkasını koruyun. Yüzünüzü ve karnınızı yere dönük tutarak en savunmasız bölgelerinizi güvenceye alın. Bacaklarınızı genişçe açın; böylece ayının sizi çevirmesini zorlaştırırsınız. Sırt çantanız varsa çıkarmayın, çünkü çanta sırtınızı korur.
Sonuç Olarak
Ayıları gözlemlerken en akıllıca davranış, onlarla aranıza güvenli bir mesafe koymaktır. Pek çok millî parkta ayılardan en az 60 ila 90 metre uzak durmanız gerekir. Ancak güvenli kabul edilen mesafe, bulunduğunuz araziye, görüş koşullarına ve karşılaştığınız ayı türüne göre değişir.
Bu yüzden ayıya yaklaşmayın, daha iyi fotoğraf çekmek için mesafeyi kapatmayın ve hayvanın yolunu kesmeyin. Ayı sizi fark etmişse ya da davranışları değişmeye başlamışsa, zaten fazla yakındasınız demektir. En doğru yaklaşım, ayıya bolca alan bırakmak ve onu rahatsız etmeden bölgeden yavaşça uzaklaşmaktır. Ayılarla ilgili en güvenli karşılaşma, hiç yaşanmayan karşılaşmadır.
Kaynaklar ve ileri okumalar
- Bombieri, G., Naves, J., Penteriani. V. et al. Brown bear attacks on humans: a worldwide perspective. Sci Rep 9, 8573 (2019). https://doi.org/10.1038/s41598-019-44341-w
- What to do — and what not to do — if you’re attacked by a bear. Yayınlanma tarihi: 17 Temmuz 2021. kaynak site: Business Inside. Bağlantı: What to do — and what not to do — if you’re attacked by a bear
YolveMacera
