KÜLTÜR

Dağların Süper İnsanları: Şerpalar

Everest Dağı, sınırlarını test etmeye çalışan maceracılar için nihai sınavdır, ancak bu doğal anıta tırmanma söz konusu olduğunda, bir grup insan hepimizden üstündür. Elbette bahsettiğimiz kişiler Şerpalar. Şerpalar Himalayalar’da Nepal’in dağlık kesimlerinde yaşayan ve geçimlerini çoğunlukla buraya tırmanmaya gelen dağcılara rehberlik ederek sağlayan bir halk. Everest’teki bir yolculukta hayatta kalmak, bir temel sorunun üstesinden gelmek demektir. Bu sorun yüksek rakımdaki atmosfer koşullarıdır. Dağın zirvesindeki oksijen seviyesi, deniz seviyesindekinin üçte biri kadar olduğu için insanların % 6’sından daha azı oksijen desteksiz bu yüksekliğe tırmanma yeteneğine sahiptir. Yüksek irtifa hastalığı vücudunuza aniden bu yükseklikte saplanabilir. 

Fakat bunlar Şerpalar için geçerli değil. Yüzlerce yıldır bu yüksek rakımda yaşayan Şerpaların genetiği tam manasıyla bu atmosfere uyum sağlamış ve hiç bir şeyden etkilenmiyorlar. Şerpalar’ın buradaki zorlu yaşam şartları ile çok kolay baş edebilmeleri, gelenleri olduğu kadar bir çok bilim insanını da meraklandırıyor elbette.

2013 yılında, yüksek irtifada insan dayanıklılığının ardındaki biyolojiyi araştıran, Southampton Üniversite Hastanesi’nden Denny Levett, Everest’in zirvesine bilimsel bir keşif gezisi olan Xtreme Everest 2’ye katıldı. Yapılan tırmanışta 180 kişilik ekibin, 64’ü Şerpalardan oluşuyordu. 5.300 metrelik tırmanış öncesinde ve sırasında, gönüllüler fizyolojilerindeki farklılıkları belirlemek için bir dizi fiziksel ve biyolojik teste tabi tutuldu. Tırmanıştan sonraki testlerde fizyolojik ve psikolojik olarak herkeste anormal değişiklikler gözlemlenirken, Şerpalarda hiç bir değişiklik gözlenmedi. Yapılan daha detaylı analizlerde, bu insanların hücrelerindeki mitokondrilerin normal insanlara göre çok daha fazla oksijen kullanma kapasitesi olduğu keşfedildi. 

Ekip ayrıca, mikro sirkülasyon olarak bilinen organlardaki kan dolaşımını izlemek için dilin altındaki kan damarlarını ve vücudun diğer yerlerini inceledi. Bu tür kan dolaşımı, en küçük kan damarlarında meydana gelir. Oksijenin kaslara, dokulara ve organlara ne kadar iyi ulaştığını yani vücudunuzun gerçekte ne kadar iyi çalıştığını belirler.
Yüksek irtifada, bu küçük kan damarlarındaki kan akışının Sherpa olmayan gönüllülerde yavaşladığı, ancak Sherpa’larda normal kaldığı görüldü.

Hatta testlerde görülen şaşırtıcı sonuç, Şerpaların normal insanlara göre kanlarında %20’den daha fazla hemoglobine sahip oldukları idi. Bu sonuçlara göre araştırmacılar, gerek fizyolojik gerekse psikolojik değerlere bakıldığında, Şerpalara rahatlıkla süper insan denebileceğini söylüyor.

Detaylı okumalar:The biological secrets that make Sherpas superhuman mountaineers ; https://edition.cnn.com

YolveMacera

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu