Amelia Earhart, Haziran 1937’de çift motorlu Lockheed Electra uçağının kokpitine oturduğunda gözünü çok büyük bir hedefe dikmişti. Bir kadın pilotun yönetiminde dünyanın çevresini dolaşacak ve havacılık tarihine yeni bir başarı daha ekleyecekti.
Yanında deneyimli seyrüsefer uzmanı Fred Noonan bulunuyordu. İkili, yaklaşık 43 bin kilometrelik yolculuk boyunca beş kıtaya uğramayı planlıyordu.
Gazeteciler uçağın çevresini doldurmuş, Earhart’ın görünüşünden uçuş planına kadar her ayrıntıyı kayda geçiriyordu. Muhabirler özellikle yolculuğun tehlikeleri üzerinde durdu. Earhart ise endişelerini hafife aldı ve bilinen hava yolu güzergâhlarını izleyen güvenli, planlı bir uçuş yapacağını söyledi.
Ne var ki bu iddialı yolculuk tamamlanamadı. Earhart ile Noonan, 2 Temmuz 1937’de Pasifik Okyanusu üzerinde kayboldu. Aradan geçen yıllara rağmen uçağın enkazı kesin olarak bulunamadı. Bu gizem zamanla Earhart’ın yaşamının önüne geçti. Oysa onu yalnızca kayboluşuyla hatırlamak, havacılığa ve kadınların toplumdaki yerine yaptığı katkıları gözden kaçırmak anlamına gelir.
Dönemin Kalıplarına Sığmayan Bir Çocukluk
Amelia Mary Earhart, 1897 yılında Kansas’ın Atchison kentinde doğdu. Annesi Amy de macerayı seviyordu. Gençliğinde Colorado’daki bir dağa tek başına tırmanmış, kızlarının dönemin kadınlara dayattığı sınırlar içinde yaşamasını istememişti. Onları eğitim almaya ve kendi geçimlerini sağlayacak bir meslek edinmeye teşvik etti.
Bu anlayışla büyüyen Amelia, çevresindekilerin kız çocuklarından beklediği sakin ve ölçülü davranışlara uyum sağlamadı. Kız kardeşiyle spor yaptı, dışarıda zaman geçirdi ve etek yerine daha rahat hareket etmesini sağlayan bol pantolonlar giydi. Kansas’ın ötesindeki dünyayı merak ediyor, yaşamını yalnızca evlilik ve aile çevresinde kurmayı düşünmüyordu.
Amelia’nın gençliği, kadınların toplumdaki rolünün hızla değiştiği bir döneme denk geldi. Kadınlar yeni haklar kazanıyor ancak birçok insan onların erkeklere ait sayılan mesleklere ve kamusal alanlara girmesini hâlâ hoş karşılamıyordu. Amelia buna rağmen özgürlüğünü ve meslek sahibi olmayı önemsedi.
Birinci Dünya Savaşı sırasında Kanada’daki bir askerî hastanede hemşire yardımcılığı yaptı. Daha sonra eğitimine devam etti ve 1925’te sosyal hizmet uzmanı olarak çalışmaya başladı. Bu meslek o yıllarda kadınlar için saygın bir seçenekti. Ancak Amelia’nın aklında giderek büyüyen tutkusu uçmaktı..
Amelia Earhart Havacılıkla Nasıl Tanıştı?
Earhart ilk uçağını 1907’de bir fuarda gördü. On yaşındaki Amelia, paslı ve ilgi çekici görünmeyen bu araçtan hiç etkilenmedi. Uçaklar henüz yeniydi ve Wright Kardeşler ilk başarılı motorlu uçuşlarını yalnızca dört yıl önce gerçekleştirmişti.
Fikri 1920 yılında tamamen değişti. Babasıyla birlikte Kaliforniya’nın Long Beach kentindeki bir hava gösterisine katıldı. Birinci Dünya Savaşı’ndan dönen deneyimli pilotlar, bu gösterilerde tehlikeli manevralarla seyircileri etkiliyordu.
Amelia ertesi gün Frank Hawks’ın kullandığı uçakla on dakikalık bir geziye çıktı. Uçak yaklaşık 600 metre yükseldi. Bu kısa uçuş onun yaşamının yönünü belirledi. Daha sonra o anı, yerden ayrılır ayrılmaz kendisinin de uçması gerektiğini anladığını söyleyerek anlatacaktı.
Ailesini uçuş derslerine izin vermeleri için ikna etti ve dönemin az sayıdaki kadın pilotlarından Neta Snook ile çalışmaya başladı. Derslerini ödemek için telefon şirketinde çalıştı, fotoğrafçılık yaptı ve farklı işlere girdi. 1922’de ilk uçağını satın aldı ve kadınlar için irtifa rekoru kırdı. Bir yıl sonra Uluslararası Havacılık Federasyonundan pilot lisansı aldı. Böylece bu lisansı kazanan dünyadaki on altıncı kadın oldu.
Earhart’ın havacılık kariyeri kolay ilerlemedi. Ailesinin mali sorunları ve kendi sağlık problemleri yüzünden bir süre uçmaya ara verdi. Yine de havacılık çevreleriyle bağını koparmadı. Yerel havacılık kuruluşlarında görev aldı ve fırsat buldukça uçmayı sürdürdü.
Atlantik Uçuşuyla Gelen Şöhret
Earhart’ın yaşamı 1928 yılında aldığı beklenmedik bir teklifle değişti. Organizasyon ekibi, Atlantik Okyanusu’nu uçakla geçen ilk kadın olması için onu seçmişti. Ancak Earhart bu yolculukta pilot değil, yolcuydu. Uçağı Wilmer Stultz kullanıyor, Louis Gordon da yardımcı pilotluk ve mekanik görevini üstleniyordu.
Earhart uçuş sırasında uçağın yönetimine katılmadı. Buna rağmen yolculuğun ardından büyük bir üne kavuştu. Basın onu dönemin ünlü pilotu Charles Lindbergh’e benzeterek “Lady Lindy” diye adlandırdı.
Kazandığı şöhreti havacılığı yaygınlaştırmak için kullandı. Gazete ve dergilerde yazılar yayımladı, konferanslar verdi ve hava ulaşımının geleceğini anlattı. Ünlü kişilerle kurduğu bağlantılar sayesinde yeni uçuşlarına mali destek sağladı. Aynı zamanda kadınların havacılık alanında daha görünür olması için çalıştı.
Earhart, 1932 yılında en büyük hedeflerinden birini gerçekleştirdi. Newfoundland’dan havalanarak Atlantik Okyanusu’nu tek başına ve durmaksızın geçti. Yaklaşık 15 saat sonra Kuzey İrlanda’ya indi. Böylece Charles Lindbergh’den sonra Atlantik’i solo ve kesintisiz geçen ikinci insan, bunu başaran ilk kadın oldu.
Bu başarının ardından pek çok yeni rekora imza attı. Amerika Birleşik Devletleri’ni tek başına bir uçtan diğerine geçen ilk kadın oldu. 1935 yılında Hawaii’den Kaliforniya’ya tek başına uçtu ve Pasifik’in bu bölümünü solo geçen ilk pilot unvanını kazandı. Daha sonra Los Angeles’tan Meksiko’ya, oradan da New York’a uçtu.
Amelia Earhart’ın son uçuşu
Earhart 1937 yılında en zorlu yolculuğunu planladı. Amaç, ekvatora yakın bir rota izleyerek dünyanın çevresini dolaşmaktı. İlk deneme Hawaii’de yaşanan bir kalkış kazası nedeniyle sona erdi. Earhart vazgeçmedi, uçağı onarttı ve rotayı ters yönde yeniden planladı.
Earhart ile Fred Noonan, 1 Haziran 1937’de Miami’den hareket etti. Güney Amerika, Afrika, Hindistan ve Güneydoğu Asya üzerinden Yeni Gine’ye ulaştılar. Yolculuğun büyük bölümünü tamamlamışlardı. Önlerinde Pasifik üzerindeki birkaç uzun etap kalmıştı.
İkili, 2 Temmuz sabahı Yeni Gine’deki Lae kentinden Howland Adası’na doğru havalandı. Yaklaşık 18 saat sürmesi beklenen uçuşun sonunda, yalnızca üç kilometre uzunluğundaki küçük adayı bulmaları gerekiyordu. ABD Sahil Güvenliğine ait Itasca gemisi adanın yakınında onları bekliyordu.
Radyo operatörleri Earhart’ın sesini birkaç kez duydu ancak iki taraf sağlıklı iletişim kuramadı. Earhart yakıtının azaldığını, adayı göremediğini ve kuzey-güney doğrultusunda arama yaptığını bildirdi. Saat 08.43’te son güçlü mesajını gönderdi. Bundan sonra Earhart, Noonan ve Lockheed Electra’dan hiçbir haber alınamadı.
Amerikan yönetimi büyük bir deniz ve hava araması başlattı ancak uçağın izine rastlayamadı. Yakıtın bitmesiyle okyanusa düştükleri, ıssız bir adaya indikleri ya da başka bir bölgeye sürüklendikleri yönünde pek çok teori ortaya çıktı. Bugüne kadar bu iddialardan hiçbiri kesin olarak kanıtlanmadı.
Sonuç Olarak
Amelia Earhart’ın kayboluşu hâlâ büyük bir tarihsel gizemdir. Ancak onun asıl mirası, son uçuşunun nerede bittiğinde değil, yaşamı boyunca açtığı yolda bulunur. Earhart, kadınların yalnızca uçaklara binebileceğini değil, onları yönetebileceğini, rekorlar kırabileceğini ve havacılığın geleceğini şekillendirebileceğini gösterdi.
Onun dünya turunu bir kadın pilot ancak 1964 yılında tamamladı. Jerrie Mock, Earhart’ın kayboluşundan 27 yıl sonra tek motorlu bir uçakla dünyanın çevresini tek başına dolaştı. Earhart hedeflediği son rekora ulaşamadı ancak gökyüzünün kime ait olduğuna dair düşünceleri kalıcı biçimde değiştirdi.
Bir başka öncü kadını daha tanımak isterseniz: 72 Günde Dünyayı Turlayan Nellie Bly İle Tanışın
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Amelia Earhart: Biography & Disappearance; Yayınlanma tarihi: 6 Temmuz 2017. Kaynak site: Live Science. Bağlantı: Amelia Earhart: Biography & Disappearance/
- Amelia Earhart’s life is way more interesting than her mysterious death. Kaynak site: National Geographic. Yayınlanma tarihi: 6 Mayıs 2025. Bağlantı: https://www.nationalgeographic.com/history/article/amelia-earhart-aviation
YolveMacera
