Avrupa’nın sessiz bir köşesinde, dünyanın en karmaşık sınır çizgilerinden biri uzanıyor. Burası öyle bir yer ki, sadece birkaç adım atarak bir ülkeden çıkıp diğerine girebilirsiniz. Bir kafede oturup içkinizi yudumlarken dökülen birkaç damla, siz fark etmeden başka bir ülkenin toprağına düşebilir. Bazı evlerde mutfak Hollanda’da, banyo ise Belçika’da yer alır. Bu tuhaf ama büyüleyici coğrafi yapıya sahip yerleşimin adı: Baarle.
Hollanda’nın güneyinde, Belçika sınırına çok yakın bir noktada bulunan Baarle, sıradan bir kasaba değildir. Burası, günlük yaşamı bile etkileyen sıra dışı bir sınır düzenine sahiptir. Haritada görünen karmaşa, sokaklara ve evlerin içine kadar uzanan gerçek bir durumdur.
Kasaba iki belediyeye ayrılır: Hollanda’ya bağlı Baarle-Nassau ve Belçika’ya bağlı Baarle-Hertog. Belçika’ya ait küçük bölgeler, Hollanda toprağı içine dağılmış hâlde bulunur. Üstelik bu Belçika enklavlarının bazılarının içinde bile Hollanda’ya ait daha küçük parçalar yer alır.
Bu yüzden Baarle’de sınır çizgisi kimi sokakları birden fazla kez keser. Bazı evlerde ise kapı bir ülkede, yatak odası başka bir ülkede kalır. Kasaba tam da bu nedenle, sınırların günlük hayatı nasıl şekillendirdiğini gösteren benzersiz bir örnek oluşturur.
Bu olağandışı durum, yüzyıllar önce yapılan toprak anlaşmalarının, feodal beylerin karşılıklı bağlılık ilişkilerinin ve ulus-devletlerin oluşum sürecinin bıraktığı bir mirastır. Bu tarihsel katmanlar, bugün Baarle’nin sınırlarını hem karmaşık hem de büyüleyici kılar.
Baarle’nin Sıradışı Sınırları Nasıl Oluştu?
12. ve 13. yüzyıllarda Baarle, birbirine geçmiş feodal topraklardan oluşan karışık bir bölgeydi. Bu arazilerin bir kısmı, bugünkü Belçika’yla ilişkilendirilen Brabant Dükü’ne; diğer kısmı ise daha sonra Hollanda topraklarının çekirdeğini oluşturacak Breda Lordu’na aitti. İki feodal yönetici, bağlılık ve koruma karşılığında yaptıkları toprak takaslarıyla bugünkü sınır karmaşasının temelini attı.
1830’larda Belçika, Hollanda Krallığı’ndan ayrılıp bağımsızlığını ilan edince, bölgede yeni bir sınır çizmek zorunlu hâle geldi. Fakat Baarle’nin yapısı bu işi neredeyse imkânsız kılıyordu. Birbirine serpiştirilmiş mülkler yüzünden kesintisiz bir çizgi çizmek mümkün değildi.
Bu nedenle Baarle için özel bir yol seçildi. 1842’de imzalanan anlaşmada, “Baarle-Nassau (Hollanda) ve Baerle-Duc, günümüzde Baarle-Hertog köyleri ile bu köylerden geçen yolların mevcut durumu aynen korunacaktır,” denildi. Böylece karmaşık düzen resmiyet kazandı.
Zaman içinde sistem yerleşti. 1990’lardan sonra her iki ülkenin Schengen Anlaşması’na dahil olmasıyla sınır kontrolleri kalktı. Serbest dolaşım başladı. Aynı dili konuşmaları ve benzer kültürleri paylaşmaları da sınırları günlük hayatta iyice görünmez hâle getirdi. Yine de Baarle’ye gelen biri için işler hâlâ kafa karıştırıcı olabilir. Çünkü burada bir adım, gerçekten de başka bir ülkeye geçmek anlamına gelir.
Baarle’de Gündelik Yaşam Nasıl Sürüyor?
Yerel yönetim, sınır karmaşasını anlaşılır kılmak için kasabaya sade ama etkili işaretler yerleştirmiştir. Sokaklarda yürürken kaldırım taşlarının üzerinde ülke sınırını gösteren beyaz çizgilere rastlarsınız. Bu çizgiler, attığınız her adımın hangi ülkeye geçtiğini açıkça gösterir.
Evlerin numaralandırılması da ülkelere göre değişir. Bu yüzden her kapının yanında bağlı olduğu ülkenin bayrağı bulunur. Bir ev iki ülke arasında kalmışsa, hangi ülkeye ait olduğu genellikle giriş kapısının yönüne göre belirlenir. Hatta geçmişte bazı ev sahipleri, vergi avantajı elde etmek için yalnızca kapılarının yönünü değiştirerek mülklerini resmen “taşımıştır.”
Belçika enklavlarının büyüklükleri 0,2 ile 153 hektar arasında değişir. Hollanda’ya ait karşı enklavlar ise 0,28 ile 5 hektar arasındadır. Kasaba dışında da Belçika’ya bağlı küçük yerleşimler vardır; bu da sınır karmaşasının yalnızca merkezde değil, çevrede de sürdüğünü gösterir.
Fiziksel sınırlar büyük ölçüde görünmez olsa da farklı yasalar günlük yaşamda hâlâ etkisini hissettirir. Örneğin Hollanda’da havai fişek satışı kısıtlıdır; Belçika tarafında ise tamamen serbesttir. Bu yüzden yılbaşı öncesi birçok Hollandalı birkaç adım atarak Belçika’ya geçer ve alışverişini oradan yapar.
Benzer bir durum geçmişte restoranlarda da görülüyordu. Hollanda tarafındaki işletmeler kapanmak zorunda kaldığında aynı binanın Belçika bölümünde hayat devam ederdi. Müşteriler sadece birkaç metre yürüyerek yemeklerine ya da sohbetlerine kaldıkları yerden devam ederdi.
İçki tüketim yaşı da iki ülkede farklıdır. Hollanda’da 18 olan yaş sınırı, Belçika tarafında 16’dır. Bu nedenle kimi Hollandalı gençler kendi ülkelerinde geri çevrildikten sonra birkaç adım atıp Belçika’da rahatlıkla içki satın alabilir.
Baarle’nin tarihsel önemi de göz ardı edilemez. I. Dünya Savaşı sırasında Belçika Almanya tarafından işgal edilirken Hollanda tarafsız kaldı. Hollanda topraklarıyla çevrili Baarle-Hertog bölgeleri bu yüzden işgale uğramadı ve savaş boyunca Belçika’nın elinde kalan tek güvenli noktalar olarak tarihe geçti.
Sonuç Olarak
Baarle, yalnızca coğrafyasıyla değil; kültürü, sosyal yapısı ve tarihiyle de sınırların nasıl iç içe geçebileceğini gösteren eşsiz bir yer. Bu kasaba, sınır kavramının düz bir çizgiden ibaret olmadığını; bazen bir evin kapısından, bazen de bir masanın altından geçebileceğini kanıtlıyor.
Kaynaklar ve İleri okumalar
- This Is The Most Bizarre International Border In The World. kaynak site: IFF Science. Yayınlanma tarihi: 25 Temmuz 2025. Bağlantı: This Is The Most Bizarre International Border In The World
- The world’s weirdest border? Kaynak site: BBC. Yayınlanma tarihi: 29 Ağustos 2022. Bağlantı: The world’s weirdest border?
YolveMacera
