KÜLTÜR

Moğolistan’ın Göçebe Halkı: Dukhalar

Bir toplum düşünün, doğaya karşı o kadar saygılı ki, kirletmemek için ellerini nehirde yıkamıyor, su içerken nehirden izin istiyor ve ona teşekkür ediyor. Bitkileri ziyan etmemek için yeter miktarda topluyorlar. Hayvanları avlamak yerine onlarla dostluk kuruyor. Doğa ile bambaşka bir bağları var.

Dukhalar ( Duhalar; İng: The Dukha) Moğolistan’ın Hövsgöl ilinin kuzeyinde, Tsagaannuur kasabasında ve taygalarla çevrili bir coğrafyada yaşamaktadır. Bu bölge; kuzeydoğuda Buryat Özerk Cumhuriyeti, kuzeybatıda ise Tuva Cumhuriyeti ile komşudur. Her 7 ila 10 haftada bir meradan meraya hareket eden bu göçebe ren geyiği çobanları topluluğu, türünün kalan birkaç kabilesinden biridir. Dukha çobanları, kültürel ve manevi kimliklerinin yanı sıra hayatta kalmanın neredeyse tüm yönleri için ren geyiklerine bağımlıdır.

Dukhaların hayatta kalmasının ayrılmaz bir şekilde hayvanlara bağlı olduğu gerçeği göz önüne alındığında, onlara bu kadar saygıyla davranmaları şaşırtıcı değildir. İlişkileri karşılıklı olarak faydalıdır: Ren geyiğinin Dukha’ya birçok temel ihtiyacı sağladığı yerde, Dukha ren geyiğine doğal yırtıcılardan koruma sağlar. Birbirleri olmadan varlıklarının devam etmesi şüphelidir.

Ren geyiklerine çobanlık yapan bu halk; onları besleyip yetiştiriyor ve süt, peynir ya da kürk gibi ihtiyaçlarını onlar sayesinde karşılıyor.

Duhaların toplam nüfusu 500 civarında olup üç farklı bölgede yaşamaktadırlar: 1) Batı ile Doğu Tayga olarak ayrılan yüksek taygalarda, 2) Harmay ve Hogrok adlı nehir bölgelerinde ve 3) Tsagaannuur kasabasında. Tayga bölgelerinde yaşayan Duhalar Ren geyiği besler, avcı ve toplayıcı tarzı bir yaşam sürerler. Tsagaannuur kasabasında ve nehir bölgelerinde yerleşik olanlar ise Moğol tarzı hayvancılık yapar sığır, at, deve, keçi ve koyun beslerler.

Dukha Halkı Yok Olma Tehlikesi İle Yüzyüze

Ancak; Dukhalar’ın göçebe yaşam tarzı da, ren geyikleri gibi yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalmış durumda. Ayrıca artan madencilik faaliyetleri, Dukhaların evi olarak adlandırdığı bölgeler yok ediyor. Günümüzde Batı Tayga ve Doğu Tayga olmak üzere iki ayrı bölgede yaşayan 32 aile, Ren geyiği hayvancılığı, avcılık ve bitki toplamaya dayalı bir yaşam sürmeye devam etmeye çalışıyor.

Dukhalar animistiktir, yani doğaüstü güçlere inanırlar. Şamanları bu dünya ile ruhani dünya arasındaki
aracılar olarak kabul eder ve onlara büyük önem verirler

Bu halkın tek geçim kaynağı ise buraya onların ren geyiklerine binmeye gelen ve yaptıkları küçük hediyelik eşyaları satın alan turistler. Harvard Üniversitesi’nde Çin-Tibet Dilleri üzerine doktorasını tamamlayan Hamid Sardar; Dukha halkının yaşam biçimini yok olmadan önce keşfedip, ölümsüzleştirdi ve muhteşem fotoğrafların yanı sıra bu halkı konu alan bir belgesele de imza attı. Bu yazıda kullandığımız görseller de ona ait.

Günümüzde Dukhalar az da olsa yakın çevrelerindeki değişikliklere ayak uydurmuş durumdalar. Kimi teknolojik unsurlar tayga bölgelerine ulaşmış durumda.. Neredeyse bütün ailelerin Moğolca yayın yapan televizyon ve radyo için enerji üretecek güneş paneli var. Ayrıca telsiz telefon ile tayga kampları hem kendi aralarında hem de Tsagaannuur köyü ile irtibat sağlamakta. 2009 yılından bu yana ise bazı tayga kamplarında cep telefonu şebekesi mevcut olup Tsagaannuur köyünde buna ilaveten internet bağlantısı da vardır.


Göz atmak isterseniz


Kaynaklar ve ileri okumalar:

YolveMacera

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu